Borelioza pierwsze objawy, leczenie, badania. Borelioza western blot. Czy borelioza jest wyleczalna?

• Borelioza, znana też jako choroba z Lyme, to bakteryjne schorzenie przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes.
• Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie antybiotykami dają możliwość całkowitego wyleczenia boreliozy.
• Najczęstszym objawem wczesnej boreliozy jest rumień wędrujący, który nie wymaga potwierdzenia badaniami laboratoryjnymi.
• Diagnostyka boreliozy opiera się głównie na badaniach serologicznych, potwierdzanych metodą western blot.
• Po usunięciu kleszcza warto zabezpieczyć miejsce ukąszenia sprayem z jonami srebra, aby zminimalizować ryzyko nadkażenia rany.

Borelioza co to za choroba?

Borelioza (inaczej choroba z Lyme) to schorzenie bakteryjne, odzwierzęce, za które odpowiadają Gram ujemne krętki z rodzaju Borrelia.

Krętki te przenoszą na człowieka kleszcze z rodzaju Ixodes. Gatunki krętków najczęściej wywołujące boreliozę to 

• Borrelia garinii, 
• Borrelia afzelii, 
• rzadziej Borrelia burgdorferi. 

Boreliozę odnotowuje się typowo w rejonach występowania kleszczy z rodzaju Ixodes, w tym w:

• Stanach Zjednoczonych, 
• Europie Środkowej, 
• Skandynawii,
• na obszarach endemicznych w Rosji. 

W Polsce zachorowania najczęściej odnotowuje się w województwie podlaskim, warmińsko-mazurskim, a także na Śląsku, w Małopolsce, Podkarpaciu oraz na Lubelszczyźnie.

Czy borelioza jest chorobą na całe życie?

Borelioza jest schorzeniem uleczalnym, o ile zostanie zastosowane odpowiednie leczenie. W wielu przypadkach schorzenia nie rozpoznaje się jednak w początkowym etapie, co może prowadzić do zajęcia różnych narządów i tkanek i pojawienia się przewlekle występujących objawów. Odpowiednio wczesne poprowadzona terapia pozwala jednak na pozbycie się zakażenia krętkami i wyleczenie pacjenta. 

Wczesne i właściwe leczenie może doprowadzić do całkowitego wyleczenia boreliozy.

Do jakiego lekarza z boreliozą?

W przypadku podejrzenia boreliozy warto udać się na początku do swojego lekarza rodzinnego, który po zebraniu wywiadu i zbadaniu pacjenta zadecyduje o dalszym postępowaniu. W razie konieczności lekarz rodzinny zaleci odpowiednią konsultację specjalistyczną, na przykład u:

• lekarza dermatologa, 
• lekarza chorób zakaźnych, 
• czy też neurologa. 

Borelioza przyczyny

Za wystąpienie boreliozy odpowiadają bakterie, a dokładniej gram ujemne krętki z rodzaju Borrelia. Rezerwuarem choroby są dzikie zwierzęta, a bakterie przenoszone są przez kleszcze z rodzaju Ixodes. 

Krętki dostają się do organizmu człowieka wraz ze śliną kleszcza, a następnie mogą wędrować wraz z krwią i limfą do innych tkanek i narządów. 

Borelioza nie przenosi się pomiędzy ludźmi. Nie odnotowano również przypadków zakażenia boreliozą drogą kontaktów seksualnych, czy poprzez przetoczenie krwi.

Zakażeniu sprzyja między innymi: 

• przebywanie w obszarach występowania kleszczy, szczególnie w obszarach endemicznych, 
• praca i aktywność w lesie, w ogrodach, na łąkach, a więc w siedliskach kleszczy,
• długi kontakt kleszcza ze skórą (szczególnie powyżej dwóch dób), 
• drażnienie kleszcza – poprzez jego wyciskanie, smarowanie olejem i innymi substancjami. 

Dowiedz się więcej: Kleszcze: ugryzienia, choroby. Jak wyciągnąć kleszcza? Ślad po ukąszeniu

Borelioza objawy

Borelioza może manifestować się wieloma symptomami, w zależności od stadium choroby i zajęcia konkretnego narządu. W przebiegu tego schorzenia można obserwować między innymi zajęcie:

• skóry,
• układu nerwowego,
• układu kostno-stawowego,
• układu sercowo-naczyniowego, 
• narządu wzroku (tak zwana borelioza oczna).

Borelioza objawy skórne

Skórne manifestacje boreliozy to przede wszystkim:

• rumień wędrujący – przyjmuje początkowo postać czerwonej plamki, która powiększa się i osiąga średnicę powyżej 5 centymetrów, klasyczny rumień wędrujący cechuje się przejaśnieniem w środku, jednak nie jest to regułą i może być jednolicie zabarwiony (atypowy rumień wędrujący), objaw ten pojawia się najczęściej między 3, a 30 dniem od ukłucia kleszcza i nie towarzyszy mu swędzenie, ani dolegliwości bólowe,
• pseudochłoniak boreliozowy skóry – ma postać niewielkiego, purpurowego lub niebiesko-fioletowego guzka, który często lokalizuje się małżowinie usznej, brodawce sutkowej lub w okolicy narządów płciowych, zmiana ta pojawia się najczęściej do 2 miesięcy od zakażenia krętkami z rodzaju Borrelia, 
• przewlekłe zanikowe zapalenie skóry – zmiany te pojawiają się stosunkowo późno, zazwyczaj kilka lat po zakażeniu i przyjmują postać niesymetrycznych sinawych zmian w obrębie kończyn dolnych, z czasem zmiany te zaczynają przypominać blizny, skóra staje się wówczas ścieńczała, zanikowa i pozbawiona owłosienia.

Borelioza objawy neurologiczne

W przebiegu boreliozy może wystąpić również zajęcie układu nerwowego, które przyjmuje postać:

• zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych – o różnej manifestacji klinicznej, niekiedy objawiającego się wyłącznie uporczywym bólem głowy,
• zapalenia nerwów czaszkowych – w jego przebiegu mogą wystąpić niedowłady i porażenia, 
• zapalenia korzeni nerwowych, a także nerwów obwodowych – manifestujące się między innymi osłabieniem mięśni, nerwobólami, a także przeczulicą,
• przewlekłego zapalenia mózgu – w jego przebiegu mogą pojawić się objawy psychotyczne, porażenia, zaburzenia poznawcze, zaburzenia pamięci, a także otępienie, w tym przypadku mogą wystąpić również ogniska niedokrwienne w obrębie mózgowia. 

Borelioza objawy po latach

Po pewnym czasie od zakażenia mogą pojawić się również objawy dotyczące układu ruchu, w tym przede wszystkim:

• zapalenie ścięgien,
• zapalenie kaletek maziowych,
• zapalenie mięśni,
• zapalenie stawów objawiające się między innymi obrzękiem, bólem, ograniczeniem ruchomości w obrębie jednego lub kilku dużych stawów (najczęściej zajęty jest staw kolanowy). 

Borelioza może manifestować się również poprzez objawy kardiologiczne, takie jak zaburzenia rytmu serca, na przykład pod postacią bloku przedsionkowo-komorowego. Niekiedy obserwuje się również zapalenie mięśnia sercowego i zapalenie osierdzia.

Borelioza po 15 latach

Wśród późnych objawów boreliozy dominują przede wszystkim zmiany zanikowe opisywane w powyższych artykułach jako zanikowe zapalenie skóry, a także objawy neurologiczne i związane z układem ruchu. Późna borelioza może być wyzwaniem diagnostycznym i wymaga różnicowania z wieloma schorzeniami, również o podłożu autoimmunologicznym.

Borelioza badania

Objawem klinicznym boreliozy, który nie wymaga potwierdzania rozpoznania z wykorzystaniem badań laboratoryjnych jest rumień wędrujący. W tym przypadku od razu włącza się odpowiednie leczenie, bez oczekiwania na jakiekolwiek wyniki. 

Kolejna bardzo istotna informacja dotyczy badania samych kleszczy. Nie ma żadnych medycznych wskazań do badania kleszcza i informacja o dodatnim wyniku takiego badania nie daje żadnych podstaw do potwierdzenia rozpoznania lub jego wykluczenia. Nie powinno się uzależniać włączenie leczenia do wyniku takiego badania.

Borelioza wyniki

W przypadku wystąpienia innych objawów boreliozy wykonuje się dodatkowe badania, w tym przede wszystkim:

• badania serologiczne oznaczające swoiste przeciwciała IgM i IgG w surowicy,
• badanie płynu mózgowo-rdzeniowego,
• badanie płynu stawowego, 
• badanie histopatologiczne wycinka skóry pobranego drogą biopsji – przy podejrzeniu pseudochłoniaka skóry lub zanikowego zapalenia skóry.

Borelioza IgG

Przeciwciała klasy IgG można wykryć w surowicy zazwyczaj po 6–8 tygodniach od zakażenia krętkami Borrelia. Przeciwciała te utrzymują się przez wiele lat. Należy podkreślić, że są wykrywane również po skutecznym leczeniu choroby.

Borelioza IgM

Swoiste przeciwciała klasy IgM można wykryć w surowicy już po 3–4 tygodniach od zakażenia. Ich zanikanie w surowicy ma miejsce po około 4–6 miesiącach. Warto wiedzieć, że przeciwciała IgM, jak i IgG są niekiedy oznaczane również w płynie mózgowo-rdzeniowym.

Borelioza western blot

Dodatni lub wątpliwy wynik oznaczenia swoistych przeciwciał potwierdza się drugą metodą – test western blot. Jest to dokładna metoda laboratoryjna, składająca się z kilku etapów, której celem jest potwierdzenie obecności konkretnego białka w badanym materiale, a w odniesieniu do boreliozy – są to przeciwciała IgM/IgG.

Czy w morfologii wyjdzie borelioza?

Morfologia krwi obwodowej nie jest badaniem wykonywanym w celu wykrycia zakażenia krętkami z rodzaju Borrelia. W tym celu konieczne jest wykonanie badań serologicznych. W przebiegu boreliozy można jednak zaobserwować odchylenia w wynikach morfologii krwi, w tym na przykład podwyższoną lub obniżoną liczbę leukocytów (WBC – białych krwinek), a także niedokrwistość (obniżone stężenie hemoglobiny).

Czy borelioza jest wyleczalna?

Borelioza jest schorzeniem uleczalnym, wymaga jednak zastosowania odpowiedniego leczenia z wykorzystaniem antybiotykoterapii. Czas leczenia zależy od konkretnej postaci i stadium choroby. W przypadku wystąpienia objawów, mogących sugerować boreliozę, warto udać się pilnie do swojego lekarza rodzinnego.

Borelioza leczenie

Borelioza jest chorobą wywoływaną przez bakterie, nic więc dziwnego, że w jej terapii wykorzystuje się antybiotykoterapię. Rodzaj antybiotyku, droga jego podania i czas leczenia zależy od postaci choroby. 

W przypadku najczęściej diagnozowanej postaci, a więc w odniesieniu do rumienia wędrującego stosuje się: 

• doksycyklinę – w dawce 100 mg, dwa razy dziennie, przez 7-28 dni,
• amoksycylinę – w dawce 500 mg, trzy razy dziennie, przez 14-21 dni,
• cefuroksym – w dawce 500 mg, dwa razy dziennie, przez 14-21 dni,
• azytromycynę – jest to lek II rzutu, stosowany przez 10 dni, w przypadku alergii na antybiotyki I rzutu.

Miejsce po ukąszeniu kleszcza może niekiedy jednak swędzieć, co nie jest związane z samym rumieniem wędrującym, lecz uszkodzeniem skóry i miejscowym odczynem.

W celu zmniejszenia uczucia swędzenia i odkażenia miejsca po ukąszeniu przez kleszcza można zastosować produkty w wygodnej postaci sprayu, które zawierają między innymi jony srebra, wykazujące działanie przeciwbakteryjne. Pozwala to na zmniejszenie ryzyka dodatkowego nadkażenia bakteryjnego zmiany po ukąszeniu (może do niego dojść na skutek drapania zmiany).

Borelioza w ciąży

Nie ma badań donoszących, że krętki z rodzaju Borrelia mogą być przekazywane przez łożysko i powodować uszkodzenia płodu lub zwiększać ryzyko wystąpienia wad. 

Borelioza nie stanowi również przeciwwskazania do karmienia piersią.

U kobiet w ciąży i w trakcie laktacji nie można stosować wszystkie antybiotyki na boreliozę. Przeciwwskazana jest doksycyklina, ponieważ substancja ta wpływa szkodliwie na rozwój szkliwa i kości. Borelioza w ciąży jest zazwyczaj leczona z wykorzystaniem takich antybiotyków jak amoksycylina, cefuroksym, czy ceftriakson, w zależności od stadium choroby.

Borelioza u dzieci

Borelioza u dzieci również jest leczona z wykorzystaniem antybiotyków tak samo jak w przypadku dorosłych. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie substancje można stosować w każdej grupie wiekowej. 

Przykładem jest tutaj doksycyklina, która może być stosowane dopiero od ukończenia 8 roku życia. W przypadku infekcji dotyczącej układu nerwowego, u dzieci najczęściej obserwuje się zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, a także izolowane porażenie nerwu twarzowego.

Borelioza szczepienie

Aktualnie nie ma powszechnie dostępnej szczepionki przeciwko boreliozie, trwają jednak ciągle zaawansowane badania kliniczne, mające na celu opracowanie bezpiecznego i skutecznego szczepienia ochronnego. W Stanach Zjednoczonych kontynuowane są badania nad szczepiem mRNA, które ma na celu aktywowanie układu immunologicznego już po ukłuciu. 

Podsumowując, borelioza to schorzenie bakteryjne, wywoływane przez krętki z rodzaju Borrelia, które może prowadzić do pojawienia się ogólnoustrojowych objawów, w tym zapalenia stawów, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, czy zapalenia mięśnia sercowego. W przypadku wystąpienia objawów mogących sugerować boreliozę należy niezwłocznie udać się do lekarza i w razie potrzeby wykonać odpowiednie badania laboratoryjne. 

Może zainteresować Cię także: Najlepszy kolagen na stawy jak wybrać? Kolagen na stawy do picia dla sportowców bez recepty.