- Makrogole to syntetyczne związki, które nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego i działają tylko w jelitach.
- Mogą być stosowane u niemowląt już od 6. miesiąca życia, a także osób dorosłych, starszych i przewlekle chorych.
- Właściwości przeczyszczające makrogoli pojawiają się po 24-48 godzinach od podania.
- Makrogole nie powodują wzdęć, nie przyzwyczajają jelit do swojego działania oraz nie drażnią przewodu pokarmowego, przez co charakteryzują się wysokim profilem bezpieczeństwa.
- Dowiedz się więcej o makrogolach w formie roztworu doustnego.
Makrogole – co to jest?
Makrogole (inaczej polietylenoglikole – PEG) to grupa syntetycznych polimerów o wysokiej masie cząsteczkowej. Najczęściej wykorzystywane w medycynie są te o masie ok. 4000 daltonów – to duże cząstki, których rozmiary uniemożliwiają ich wchłanianie z przewodu pokarmowego.
Ponieważ makrogole nie wydostają się ze światła jelit, działają wyłącznie w ich obszarze. Wykazują właściwości łagodnie przeczyszczające, nie drażniąc przy tym mechanicznie przewodu pokarmowego. To sprawia, że mogą być stosowane nawet u szczególnie wrażliwych grup pacjentów, takich jak niemowlęta czy osoby starsze.
Czy makrogol jest bezpieczny?
Tak, makrogol 4000 cechuje się wysokim profilem bezpieczeństwa. Nie przedostaje się do krwiobiegu ani nie wchodzi w żadne reakcje chemiczne w przewodzie pokarmowym. Nie powoduje też istotnych zaburzeń elektrolitowych, nie wpływa na wchłanianie składników odżywczych ani nie uzależnia.
Makrogol można bezpiecznie podawać niemowlętom już od 6. miesiąca życia, a także osobom w podeszłym wieku czy przewlekle chorym.
Makrogol na co jest?
Przeczyszczające działanie makrogolu jest wykorzystywane w leczeniu epizodycznych oraz przewlekłych zaparć niezależnie od ich przyczyny. Spowolnienie rytmu wypróżnień może mieć różny charakter, np.:
- czynnościowy – to zaburzenia trawienia, które pojawiają się mimo braku uchwytnej przyczyny fizjologicznej czy biochemicznej,
- chorobowy – zaparcia mogą towarzyszyć np. zaburzeniom hormonalnym (niedoczynność tarczycy) czy schorzeniom układu nerwowego (choroba Parkinsona, neuropatia cukrzycowa),
- polekowy – zaburzenia rytmu wypróżnień to częste działania niepożądane. Zaparcia mogą pojawić się w wyniku stosowania m.in. preparatów żelaza, antydepresantów, leków przeciwbólowych, obniżających ciśnienie czy środków antykoncepcyjnych,
- emocjonalny – ze względu na połączenie układu trawiennego i nerwowego poprzez tzw. oś jelito-mózg, stres, lęk czy napięcie psychiczne mogą wpływać na motorykę przewodu pokarmowego.
Ponadto makrogole są stosowane także w przypadku kamieni kałowych. To twarde, zbite masy stolca, które tworzą się w końcowych odcinkach jelita grubego (najczęściej odbytnicy lub esicy). Mogą one zablokować drożność przewodu pokarmowego i są trudne do wydalenia, dlatego pomocniczo stosuje się różne środki zmiękczające kał, w tym makrogole.
Makrogole działanie
Makrogole po podaniu doustnym w całości pozostają w przewodzie pokarmowym. Tam działają przeczyszczająco poprzez mechanizm osmotyczny – to oznacza, że ściągają do jelit wodę, która zmiękcza masy kałowe i zwiększa ich objętość. Dzięki temu makrogole w sposób naturalny ułatwiają wypróżnienie, nie drażniąc przy tym ścian jelit.
Co ważne, omawiane związki nie ulegają fermentacji bakteryjnej w jelitach, więc nie przyczyniają się do innych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takich jak wzdęcia czy uczucie pełności. Ich mechanizm działania jest czysto fizyczny – nie zależy od żadnych innych reakcji zachodzących w organizmie.
Makrogol po jakim czasie działa?
Efekt przeczyszczający pojawia się zwykle w ciągu 24-48 godzin od zastosowania makrogolu. To środek o łagodnym działaniu, więc nie wywoła wypróżnienia natychmiast po podaniu. Czas potrzebny makrogolom do złagodzenia zaparcia jest więc podobny jak w przypadku laktulozy – to kolejna substancja o właściwościach osmotycznych. Ze względu na ten sam mechanizm działania, efekty pojawiają się w podobnym czasie.
Leczenie zaparć wymaga nieco cierpliwości. Nawet silne leki przeczyszczające, które drażnią jelita (np. na bazie senesu czy rzewienia) potrzebują ok. 8-10 godzin do wywołania efektu. Jedynie środki stosowane miejscowo, takie jak czopki czy wlewy doodbytnicze, mogą spowodować wypróżnienie szybciej.
Makrogole preparaty
Dostępne w aptekach makrogole występują najczęściej w postaci płynnej lub proszku do rozpuszczenia w wodzie. Ze względu na mechanizm działania i dobry profil bezpieczeństwa, są one chętnie wykorzystywane u najmłodszych pacjentów.
Z punktu widzenia rodzica ważne jest, by preparat był wygodny do podania dziecku. Dlatego dobrym rozwiązaniem mogą być syropy zawierające makrogol 4000, które nie wymagają żadnych wcześniejszych przygotowań. Są gotowe do spożycia i zwykle mają przyjemny, akceptowany przez maluchy smak, np. brzoskwiniowy.
Wybierając preparat z makrogolem, warto zwrócić uwagę na jego skład. Ważne, by był bez czynników potencjalnie alergizujących, jak gluten czy laktoza. Nie powinien też zawierać cukru, który nie jest wskazany w diecie malucha.
Makrogole dawkowanie
Sposób stosowania makrogoli zależy od wieku, masy ciała i stopnia nasilenia zaparcia. Pamiętajmy, by nie przyjmować ich na własną rękę dłużej niż 30 dni. Jeśli po tym czasie problem nie ustąpi, należy skonsultować się z lekarzem.
W poniższej tabelce znajduje się zalecane dawkowanie makrogolu 4000 w postaci roztworu doustnego.
Makrogol przed czy po jedzeniu?
Makrogol może być przyjmowany niezależnie od posiłków. Nie wpływa na trawienie ani wchłanianie składników odżywczych, nie ulega też żadnym reakcjom chemicznym, więc procesy zachodzące w przewodzie pokarmowym go nie dotyczą.
Zaleca się przyjmowanie makrogolu rano. Należy popić go wodą, herbatą, sokiem lub innym płynem w ilości co najmniej 150 ml (ok. 2/3 szklanki) – w ten sposób zwiększamy jego skuteczność, ponieważ cząsteczki wody przyłączają się do makrogolu jeszcze przed dostaniem się do jelit.
Co jest lepsze makrogol czy laktuloza?
Makrogol i laktuloza to dwa osmotyczne środki przeczyszczające stosowane w leczeniu zaparć o różnym podłożu – zarówno przewlekłych, jak i epizodycznych. Wybór konkretnej substancji zależy od różnych czynników, takich jak:
- wiek,
- tolerancja na składniki preparatu,
- obecności dodatkowych dolegliwości, takich jak wzdęcia czy nadwrażliwość na cukry,
- indywidualne potrzeby pacjenta.
Obie substancje działają osmotycznie, zatrzymując wodę w świetle jelita i zwiększając objętość mas kałowych, co ułatwia defekację. Mają też podobny czas działania – efekt pojawia się po ok. 24-48 godzinach. W przypadku laktulozy może być nieco dłuższy – do 72 godzin.
Makrogol 4000 to środek bezpieczny dla maluchów już od 6. miesiąca życia. W przypadku laktulozy warto zwrócić uwagę na dawkę, ponieważ od niej zależy wiek, w jakim można podać preparat. Zazwyczaj jest dostępna dla dzieci od 3. roku życia.
Laktuloza to cukier, więc jest rozkładana przez bakterie jelitowe do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, które dodatkowo obniżają pH w jelicie grubym i stymulują perystaltykę. Jednak w niektórych przypadkach może to przyczynić się do nasilenia produkcji gazów i wzdęć, zwłaszcza w początkowej fazie leczenia. Z kolei makrogol nie ulega fermentacji bakteryjnej ani żadnym innym przemianom, więc nie powoduje tego typu dolegliwości.
Makrogole dla dorosłych
Makrogol 4000 to preparat uniwersalny, który może skutecznie złagodzić zaparcia nie tylko u dzieci, ale też u dorosłych. Ze względu na delikatne działanie i wygodną formę podania, jest szczególnie wskazany u osób starszych, cierpiących na różne choroby przewlekłe czy pod opieką paliatywną.
Jednak makrogol dobrze sprawdzi się także u młodych i zdrowych osób dorosłych, które chcą w naturalny sposób zwalczyć uciążliwe zaparcia. W odróżnieniu od tabletek czy herbatek ziołowych preparat ten nie przyzwyczaja do siebie jelit, więc może być stosowany bez obaw o uzależnienie.
Makrogole w ciąży
Ze względu na specyficzny mechanizm działania, nie ma przeciwwskazań do stosowania makrogoli w ciąży. Nie są one wchłaniane z przewodu pokarmowego, więc nie mogą wraz z krwiobiegiem dotrzeć do dziecka. Nie drażnią jelit, więc nie wpływają na napięcie macicy ani jej skurcze. Mimo to przed zastosowaniem preparatu z makrogolem warto skonsultować się z lekarzem.
Makrogole dla dzieci
Dzieci, zwłaszcza w wieku przedszkolnym i szkolnym, często doświadczają zaparć na tle emocjonalnym. Stres, zmiana otoczenia lub bolesne wypróżnianie w przeszłości mogą prowadzić do świadomego wstrzymywania stolca, co z kolei nasila problem. Z czasem prowadzi to do lęku i negatywnych skojarzeń z wypróżnianiem.
Makrogol 4000 działa łagodnie i nie powoduje nagłego parcia ani bólu brzucha, dlatego może pomóc w przełamaniu błędnego koła zaparć. U dzieci poniżej 12. roku życia jego stosowanie powinno jednak odbywać się pod kontrolą lekarza, który dobierze odpowiednią dawkę i czas trwania terapii.
Może zainteresować Cię także: Zaparcia u dzieci – przegląd sprawdzonych środków dostępnych w aptekach
Pamiętajmy, że w leczeniu zaparć u dzieci bardzo ważna jest regularność stosowania, odpowiednie nawodnienie i kontrola diety. Makrogol może być pomocnym wsparciem, ale nie zastąpi zdrowych nawyków żywieniowych.
Makrogole dla niemowląt
U najmłodszych pacjentów makrogol nie tylko skutecznie łagodzi zaparcia, ale też nie powoduje bólu brzucha, wzdęć ani gwałtownych wypróżnień. Preparaty w formie gotowych roztworów doustnych są wygodne w użyciu – mają łagodny, przyjemny dla dziecka smak i nie wymagają rozpuszczania w wodzie.
Makrogole przeciwwskazania
Makrogole są bezpieczne i rzadko wywołują działania niepożądane. Jedyne przeciwwskazania do ich stosowania to niedrożność jelit lub ciężkie stany zapalne w fazie zaostrzenia, a także alergia na którykolwiek ze składników preparatu.
Makrogole z czym nie łączyć
Makrogole nie wchodzą w interakcje z żadnymi lekami, jednak mimo to warto zachować co najmniej 2 godziny odstępu pomiędzy nimi. Wynika to z efektu osmotycznego, który może przyspieszać transport treści pokarmowej w jelitach, a tym samym skracać czas, w którym przyjęty lek jest wchłaniany do krwiobiegu.
Ponadto nie należy łączyć makrogolu z preparatami zagęszczającymi na bazie skrobi. To środki stosowane np. u niemowląt mających problem z ulewaniem pokarmu czy u seniorów z dysfagią (trudności z przełykaniem). Makrogol znosi działanie skrobi, przez co ponownie upłynnia zagęszczony pokarm.
Może zainteresować Cię także: Zaparcia u dzieci – objawy, przyczyny, dieta. Co na zaparcia u dzieci?
