PMOS: nowa nazwa PCOS. Dlaczego zespół policystycznych jajników zmienia nazwę i co to oznacza dla kobiet?

• W maju 2026 roku na łamach czasopisma „The Lancet” zaproponowano zmianę nazwy zespołu policystycznych jajników (PCOS) na wielogruczołowy zespół metaboliczno-jajnikowy (PMOS).
• Nowa terminologia ma precyzyjniej odzwierciedlać złożony, ogólnoustrojowy charakter tego schorzenia, które wpływa nie tylko na obraz jajników, ale też na metabolizm, gospodarkę hormonalną i zdrowie psychiczne.
• PMOS nie jest nową chorobą, dlatego pacjentki ze zdiagnozowanym wcześniej PCOS nie tracą swojej diagnozy i nie muszą powtarzać wszystkich badań od nowa.
• Choć zaburzenie to wiąże się z nieregularnymi owulacjami, nie oznacza ono niepłodności, a wiele kobiet przy odpowiednim wsparciu dietetycznym i medycznym zachodzi w ciążę naturalnie.
• Pełne wdrożenie nowej nazwy do systemów zdrowotnych potrwa kilka lat, a samo podejście do leczenia pozostaje bez radykalnych zmian, wciąż opierając się na modyfikacji stylu życia, odpowiedniej diecie i celowanej suplementacji.
• W codziennym wsparciu gospodarki hormonalnej i metabolicznej u kobiet z PMOS szczególnie ważną rolę odgrywają inozytole – warto sięgnąć po sprawdzone produkty z ich zawartością, które wspierają naturalną równowagę organizmu.

PMOS – co oznacza nowa nazwa?

PMOS to skrót od polyendocrine metabolic ovarian syndrome, czyli: wielogruczołowy zespół metaboliczno-jajnikowy. Nowa nazwa ma podkreślać, że schorzenie jest złożonym zaburzeniem hormonalno-metabolicznym, a nie wyłącznie problemem dotyczącym torbieli na jajnikach.

Chcąc być bardziej precyzyjnym, należy zaznaczyć, że widoczne w USG drobne pęcherzyki nie są klasycznymi torbielami. Są to najczęściej niedojrzałe (pierwotne) pęcherzyki jajnikowe (pęcherzyki Graafa) zatrzymane na określonym etapie rozwoju.

Dotychczasowa nazwa PCOS, funkcjonująca od 93 lat, budziła kontrowersje. Wprowadzała wiele kobiet w błąd, ponieważ sugerowała, że do rozpoznania konieczne są liczne pęcherzyki pierwotne w jajnikach. Tymczasem część pacjentek nigdy ich nie ma, a mimo to spełnia kryteria diagnostyczne choroby.

Nowe określenie ma również lepiej odzwierciedlać rolę:

• insulinooporności,
• zaburzeń metabolicznych,
• hiperandrogenizmu,
• przewlekłego stanu zapalnego,
• wpływu choroby na cały organizm.

Od PCOS do PMOS – historyczna decyzja w „The Lancet”?

Zmiana nazwy została zaproponowana i opublikowana przez międzynarodową grupę ekspertów 12 maja 2026 roku w The Lancet – jednym z najbardziej prestiżowych czasopism medycznych na świecie.

Prace nad artykułem naukowym trwały kilka lat, ponieważ jest on omówieniem wieloetapowego i globalnego procesu konsensusu naukowego – obejmował konsultacje z lekarzami, naukowcami oraz tysiącami pacjentek z krajów całego świata. W dyskusji uczestniczyło 56 organizacji endokrynologicznych i ginekologicznych, a także ponad 14 tysięcy pacjentek.

Według autorów konsensusu dotychczasowa nazwa była zbyt wąska i często prowadziła do bagatelizowania objawów metabolicznych, opóźnień diagnostycznych, stygmatyzacji kobiet oraz błędnego przekonania, że problem dotyczy wyłącznie płodności.

Zmiana ma znaczenie nie tylko semantyczne (nowa nazwa), ale również kliniczne i społeczne. Chociaż może wydawać się detalem, w praktyce zmienia sposób myślenia o diagnostyce i leczeniu.

Czy PMOS i PCOS to to samo?

Tak, to to samo – PMOS nie jest nową chorobą. To nowa nazwa jednostki dotychczas określanej jako PCOS. Oznacza to, że kobiety mające diagnozę PCOS nie „tracą” swojej diagnozy i nie muszą wykonywać wszystkich badań od początku.

Zmiana nazwy ma przede wszystkim uporządkować sposób mówienia o chorobie i lepiej oddawać jej rzeczywisty charakter.

W praktyce nadal mówimy o zaburzeniu związanym m.in. z:

• nieregularnymi owulacjami,
• hiperandrogenizmem (nadmierne owłosienie – hirsutyzm, trądzik, łysienie),
• zaburzeniami metabolicznymi (insulinooporność, trudności w redukcji masy ciała),
• zaburzeniami płodności,
• wahaniami nastroju, lękiem, obniżonym samopoczuciem,
• charakterystycznym obrazem jajników – ale tylko u części pacjentek.

Jednocześnie lekarze zaznaczają, że „policystyczne jajniki” nie są ani najważniejszym, ani obowiązkowym elementem rozpoznania.

Kiedy nowa nazwa PMOS wejdzie w życie na stałe?

Proces wprowadzania nowego nazewnictwa prawdopodobnie potrwa kilka lat – obecnie wdrażana jest trzyletnia strategia płynnego wprowadzenia nowej nazwy do światowych systemów opieki zdrowotnej, edukacji, badań naukowych oraz międzynarodowej klasyfikacji chorób ICD. Na początku określenia PCOS i PMOS będą funkcjonowały równolegle. Wdrożenie do międzynarodowych wytycznych planowane jest na 2028 rok.

Twórcy nowej nazwy przewidują jednak, że skrót PCOS jeszcze długo pozostanie rozpoznawalny społecznie, podobnie jak dawne nazwy innych chorób (NAFLD, czyli niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby) funkcjonujące równolegle z nowymi terminami medycznymi (MASLD, stłuszczeniowa choroba wątroby związana z dysfunkcją metaboliczną).

Dlaczego zmieniono nazwę PCOS?

Zmiana nazwy wynika przede wszystkim z rosnącej wiedzy na temat mechanizmów choroby. W ostatnich latach coraz wyraźniej podkreślano, że PCOS nie jest wyłącznie problemem ginekologicznym, lecz złożonym zaburzeniem obejmującym układ hormonalny, metaboliczny i reprodukcyjny.

Dotychczasowa nazwa była krytykowana przez lekarzy i pacjentki, ponieważ była nieprecyzyjna i myląca – nie oddawała pełnego obrazu choroby, sugerowała obecność pęcherzyków torbielowatych jako warunku rozpoznania, pomijała znaczenie insulinooporności i zaburzeń metabolicznych, a nawet mogła prowadzić do błędnej diagnozy lub opóźnienia leczenia.

Nowa nazwa PMOS ma pomóc lekarzom i pacjentkom lepiej rozumieć, że choroba może wpływać m.in. na:

• masę ciała,
• gospodarkę węglowodanową,
• profil lipidowy,
• zdrowie psychiczne,
• układ sercowo-naczyniowy.

Dlatego też w ślad za zmianą nazwy, powinny pójść również zmiany w diagnozowaniu i leczeniu pacjentek z PMOS.

Czy PMOS to nowa choroba?

Nie – PMOS nie oznacza odkrycia nowej jednostki chorobowej ani zmiany wszystkich kryteriów diagnostycznych. To przede wszystkim aktualizacja nazwy w odpowiedzi na współczesną wiedzę medyczną – odejście od terminu uznanego za nieprecyzyjny. W przypadku PCOS problem polegał na tym, że nazwa koncentrowała się na jednym elemencie choroby – obrazie jajników – mimo że wiele objawów dotyczy całego organizmu.

Dlaczego usunięto słowo „policystyczne” z nazwy PCOS?

To jeden z najważniejszych powodów zmiany nazwy. Wbrew obiegowej opinii, wiele kobiet z PCOS nie ma charakterystycznego obrazu wielotorbielowatych jajników w USG.

Specjaliści od lat zwracali uwagę, że określenie „policystyczne jajniki” wprowadza pacjentki w błąd i nadmiernie skupia uwagę na jajnikach, podczas gdy choroba ma charakter ogólnoustrojowy.

 ✨ PCOS – objawy, przyczyny, diagnostyka, leczenie. PCOS a ciąża. Kompendium wiedzy o PCOS

Dlatego nowa nazwa PMOS ma lepiej odzwierciedlać rzeczywiste mechanizmy zaburzenia – zwłaszcza rolę hiperandrogenizmu, insulinooporności i dysfunkcji metabolicznych.

Diagnoza PMOS powinna uruchamiać pakiet badań szerszy niż samo USG:

• insulinooporność (glukoza i insulina na czczo – wyliczenie wskaźnika HOMA-IR, krzywa insulinowa),
• lipidrogram (poziom cholesterolu całkowitego, LDL, HDL i trójglicerydów),
• hormony tarczycy (TSH, fT3, fT4),
• AMH – hormon anty-Müllerowski (alternatywa dla USG),
• androgeny (testosteron całkowity i wolny, SHBG, androstendion, DHEA-S) – oznaczane najlepiej w 2.-5. dniu cyklu.

Jakie są objawy PMOS (PCOS)?

Objawy PMOS mogą wyglądać bardzo różnie u poszczególnych kobiet. U części dominują problemy hormonalne i zaburzenia cyklu, u innych – objawy metaboliczne, trudności z redukcją bądź utrzymaniem prawidłowej masy ciała lub insulinooporność.

To właśnie duża różnorodność objawów sprawia, że diagnoza bywa czasem opóźniona nawet o kilka lat – kiedy insulinooporność, hiperandrogenizm, zaburzenia cyklu i ryzyko sercowo-naczyniowe zdążyły zrobić już swoje.

PMOS a płodność – czy trudniej zajść w ciążę?

PMOS jest jedną z najczęstszych przyczyn zaburzeń owulacji i problemów z płodnością u kobiet w wieku rozrodczym. Nie oznacza to jednak, że każda kobieta z diagnozą będzie miała trudności z zajściem w ciążę. U części pacjentek płodność pozostaje prawidłowa, a ciąża pojawia się naturalnie. U innych występują problemy – nieregularne owulacje, zaburzenia hormonalne lub współistniejąca insulinooporność, które utrudniają zapłodnienie. 

Współczesna medycyna i poradnictwo dietetyczne dysponują wieloma skutecznymi metodami wspierania płodności kobiet z PMOS – od zmian stylu życia, przez wsparcie żywieniowe, odpowiednią suplementację, aż po leczenie farmakologiczne i procedury wspomaganego rozrodu.

Czy PMOS oznacza niepłodność?

Zdecydowane nie – PMOS nie jest równoznaczny z niepłodnością.

To jeden z największych mitów związanych z dawną nazwą PCOS. Wiele kobiet po usłyszeniu diagnozy obawia się, że nigdy nie będzie mogło zajść w ciążę – nieraz również takie przeświadczenie miewają lekarze. Tymczasem ogromna część pacjentek z PMOS zachodzi w ciążę naturalnie – chociaż czasami potrzebuje więcej czasu, wsparcia metabolicznego lub regulacji owulacji.

Warto również pamiętać, że nawet kobiety z rzadkimi miesiączkami mogą mieć owulacyjne cykle. Dlatego przy PMOS możliwa jest zarówno naturalna ciąża, jak i nieplanowane zajście w ciążę.

🟠 Owulacja – kiedy występuje jajeczkowanie i jak je rozpoznać?

Jak poprawić owulację?

Jednym z najważniejszych elementów wspierania owulacji u kobiet z PMOS jest poprawa wrażliwości na insulinę i regulacja gospodarki hormonalnej.

Duże znaczenie ma zmiana stylu życia i metody niefarmakologiczne:

• regularna aktywność fizyczna,
• dieta wspierająca stabilizację glikemii,
• redukcja przewlekłego stresu,
• odpowiednia ilość snu,
• suplementacja składnikami wspierającymi funkcje metaboliczne i reprodukcyjne.

W ostatnich latach szczególnie dużo uwagi poświęca się inozytolowi. Jest to związek naturalnie występującemu w organizmie, który bierze udział w przekazywaniu sygnałów insulinowych i procesach związanych z dojrzewaniem komórek jajowych.

Badania sugerują, że inozytol może wspierać:

• regularność cykli,
• owulację,
• wrażliwość insulinową,
• oraz jakość komórek jajowych u kobiet z PMOS.

Najlepiej przebadaną proporcją mio-inozytolu do D-chiro-inozytolu jest 40:1 (w dawce 2–4 g/dzień), jednak według najnowszych doniesień medycznych to stosunek 3,6:1 okazuje się lepiej dopasowany do specyfiki PCOS/PMOS. 

Jak przygotować organizm do ciąży?

Przygotowanie do ciąży w PMOS warto rozpocząć na kilka miesięcy przed rozpoczęciem starań o dziecko. Nowa nazwa podkreśla, że kluczowe znaczenie ma nie tylko sama owulacja, ale również ogólny stan metaboliczny organizmu.

Przygotowanie do ciąży może obejmować:

• wyrównanie gospodarki glukozowo-insulinowej,
• poprawę jakości snu,
• redukcję masy ciała (jeśli jest nadmierna),
• wsparcie mikrobioty jelitowej,
• uzupełnienie niedoborów żywieniowych,
• suplementację składników ważnych dla płodności i rozwoju ciąży.

Wśród często rekomendowanych składników znajdują się m.in. inozytol, metylowany kwas foliowy (aktywna forma), witaminy z grupy B, witamina D, kwasy tłuszczowe omega-3 oraz antyoksydanty wspierające jakość komórek jajowych.

Na rynku pojawiają się również suplementy diety dedykowane kobietom z PMOS i zaburzeniami owulacji. Zawierają one składniki wspierające płodność, gospodarkę hormonalną i przygotowanie organizmu do ciąży.

Przyczyny PMOS

PMOS jest zaburzeniem wieloczynnikowym. Mimo wielu lat badań nie udało się wskazać jednej, konkretnej przyczyny PMOS.

Obecnie uważa się, że choroba rozwija się w wyniku współdziałania czynników genetycznych, hormonalnych (nadmierna produkcja androgenów, zaburzenia pracy osi podwzgórze-przysadka-jajnik), metabolicznych (insulinooporność i hiperinsulinemia, przewlekły stan zapalny) i środowiskowych (styl życia, nadmierny stres, zła jakość snu, nieprawidłowo skomponowana dieta).

Coraz częściej mówi się również o możliwej roli mikrobioty jelitowej, ekspozycji na substancje zaburzające gospodarkę hormonalną (bisfenole, ftalany, pestycydy, dioksyny i polichlorowane bifenyle) oraz czynników prenatalnych (nadmiar androgenów w życiu płodowym, zaburzenia epigenetyczne).

Diagnoza PMOS. Co zmiana nazwy oznacza dla Ciebie w gabinecie?

Dla pacjentek zmiana nazwy z PCOS na PMOS nie oznacza konieczności całkowitej zmiany procesu diagnostycznego. Nadal kluczowe pozostają objawy kliniczne, wywiad medyczny oraz ocena hormonalna i metaboliczna.

Nowe nazewnictwo może wpłynąć korzystnie na bardziej całościowe podejście do pacjentki. Lekarze mają zwracać większą uwagę nie tylko na cykle miesiączkowe i obraz jajników w USG, ale również na:

• czynniki metaboliczne,
• insulinooporność,
• zdrowie psychiczne,
• ryzyko sercowo-naczyniowe,
• długoterminowe konsekwencje zdrowotne.

Rozpoznanie bez konieczności USG

Jednym z najważniejszych aspektów dyskusji wokół PMOS jest podkreślenie, że do rozpoznania choroby nie zawsze konieczne jest stwierdzenie zmian w USG jajników. Obowiązujące kryteria diagnostyczne (kryteria rotterdamskie) pozwalają rozpoznać PCOS bez obecności licznych pęcherzyków pierwotnych, czyli jeśli występują minimum 2 z 3 kryteriów:

1. zaburzenia owulacji – rzadkie miesiączki lub brak owulacji (cykle trwające >35 dni lub <8 cykli w roku),

2. hiperandrogenizm – kliniczny (trądzik, hirsutyzm) lub biochemiczny (wysokie androgeny we krwi),

3. policystyczne jajniki w USG lub wysokie AMH.

Nowa nazwa ma pomóc ograniczyć błędne przekonanie, że prawidłowy wynik USG wyklucza chorobę. To szczególnie ważne u młodych kobiet o prawidłowej masie ciała oraz u kobiet, u których dominują objawy metaboliczne lub hormonalne. Co istotne, u nastolatek wymagane są kryteria 1 i 2 – aby uniknąć nadrozpoznawalności w fizjologicznym dojrzewaniu.

👧🏻PCOS u nastolatek – jak wcześnie diagnozować i skutecznie łagodzić objawy?

Czy muszę diagnozować się od nowa, jeśli miałam stwierdzone PCOS?

Zdecydowanie nie. Kobiety, które wcześniej otrzymały diagnozę PCOS, nie muszą rozpoczynać diagnostyki od początku wyłącznie z powodu zmiany nazwy na PMOS. Dokumentacja medyczna, wcześniejsze wyniki badań oraz dotychczasowe rozpoznanie nadal pozostają ważne. Zmiana nazwy na PMOS ma przede wszystkim pomóc kobietom i specjalistom lepiej zrozumieć chorobę, a nie utrudniać diagnostykę czy leczenie.

Czy leczenie PMOS różni się od leczenia PCOS?

Na ten moment leczenie PMOS nie różni się radykalnie od dotychczasowego postępowania stosowanego w PCOS.

Zmiana nazwy nie oznacza pojawienia się zupełnie nowych metod terapii, ale ma jeszcze mocniej akcentować:

• indywidualizację przypadków,
• leczenie zaburzeń metabolicznych,
• profilaktykę cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych,
• wsparcie zdrowia psychicznego,
• poprawę jakości życia pacjentek.

Dobór leczenia nadal będzie zależał przede wszystkim od objawów i potrzeb pacjentki. Inne postępowanie stosuje się u kobiet starających się o ciążę, a inne u kobiet, których głównym problemem są zaburzenia metaboliczne, trądzik hormonalny czy nieregularne miesiączki.

Co stosuje się obecnie?

Współczesne podejście do PMOS zwykle łączy zmianę stylu życia, wsparcie żywieniowe, aktywność fizyczną, suplementację oraz – w wybranych przypadkach – leczenie farmakologiczne.

Coraz większą uwagę zwraca się na rolę inozytoli, szczególnie mio-inozytolu i D-chiro-inozytolu suplementowanych jednocześnie. Są to związki uczestniczące m.in. w regulacji gospodarki insulinowej i procesów związanych z funkcjonowaniem jajników.

Badania wskazują, że odpowiednio dobrana suplementacja inozytolami może wspierać:

• regularność cykli miesiączkowych,
• owulację,
• wrażliwość insulinową,
• obniżenie poziomu androgenów,
• przygotowanie organizmu do ciąży.

Dlatego preparaty zawierające inozytole są coraz częściej uwzględniane w rekomendacjach dotyczących wsparcia kobiet z PMOS, szczególnie przy zaburzeniach owulacji i insulinooporności.

Jak wspierać organizm przy PMOS?

W PMOS ogromne znaczenie ma codzienne wsparcie organizmu poprzez styl życia. Odpowiednie nawyki mogą wpływać nie tylko na regularność cykli i owulację, ale również na metabolizm, samopoczucie i ryzyko długoterminowych powikłań zdrowotnych. Warto pamiętać, że nawet niewielkie zmiany mogą przynieść zauważalne efekty.

Dieta o niskim indeksie glikemicznym

Jednym z najczęściej rekomendowanych modeli żywienia przy PMOS jest dieta wspierająca stabilizację poziomu glukozy i insuliny. Z praktycznego punktu widzenia oznacza to przede wszystkim:

• wybieranie produktów o niskim (<55) i średnim (56-69) indeksie glikemicznym,
• zwiększenie podaży błonnika – wybieranie pełnoziarnistych produktów zbożowych, orzechów, pestek i nasion, obecność warzyw i/lub owoców w każdym posiłku,
• regularne posiłki spożywane co 3-4 godziny,
• odpowiednią ilość białka (20-30% dziennego zapotrzebowania kalorycznego) rozłożonego równomiernie na każdy z posiłków,
• ograniczenie wysoko przetworzonej żywności i nadmiaru cukrów prostych.

Dieta przy PMOS nie powinna opierać się na restrykcjach i ciągłym odchudzaniu. Coraz większy nacisk kładzie się na trwałe nawyki żywieniowe i zdrowie metaboliczne, a nie wyłącznie na redukcję kilogramów.

🥑 Dieta dla kobiet z PCOS starających się o dziecko

Aktywność fizyczna wspierająca hormony i owulację

Regularny ruch jest jednym z najlepiej przebadanych elementów wspierających organizm przy PMOS.

Aktywność fizyczna może pomagać w poprawie wrażliwości insulinowej, regulacji cyklu miesiączkowego, wspieraniu owulacji, redukcji przewlekłego stanu zapalnego oraz poprawie samopoczucia psychicznego.

Najlepsze efekty zwykle przynosi połączenie treningu aerobowego (podczas którego tętno nie przekracza 70% tętna maksymalnego) z ćwiczeniami siłowymi oraz umiarkowana codzienna aktywność (rekreacyjne spacery, wybieranie schodów zamiast windy, dojazd do pracy rowerem zamiast samochodem itp.).

Ważne jest jednak, że nadmiernie intensywne treningi i przewlekłe przeciążenie organizmu mogą u części kobiet działać odwrotnie i nasilać stres oksydacyjny oraz zaburzenia hormonalne. Dlatego kluczowe znaczenie ma regularność i dopasowanie aktywności do możliwości organizmu.

🤸🏻‍♀️ PCOS – przykładowy plan treningowy dla kobiet z zespołem policystycznych jajników

Dbanie o zdrowie psychiczne i układ krążenia

Nowe podejście do PMOS mocno podkreśla także znaczenie zdrowia psychicznego i układu sercowo-naczyniowego. Kobiety z PMOS częściej doświadczają:

• przewlekłego stresu,
• obniżonego nastroju,
• zaburzeń lękowych,
• problemów z obrazem własnego ciała,
• objawów depresyjnych.

Jednocześnie choroba może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem:

• nadciśnienia tętniczego,
• zaburzeń lipidowych,
• chorób sercowo-naczyniowych.

Dlatego coraz częściej mówi się o potrzebie objęcia kobiety z PCOS kompleksową opieką obejmującą regularne badania kontrolne, wsparcie psychologiczne, higienę snu, redukcję stresu oraz działania wspierające zdrowie metaboliczne.

Czy PMOS można „wyleczyć”?

PMOS jest zaburzeniem przewlekłym, dlatego obecnie nie mówi się o możliwości jego całkowitego wyleczenia. U wielu kobiet możliwe jest jednak bardzo skuteczne kontrolowanie objawów i osiągnięcie długotrwałej poprawy funkcjonowania organizmu. Oznacza to, że cykle menstruacyjne mogą stać się regularne, owulacja może wrócić, parametry metaboliczne mogą się poprawić, a objawy hormonalne mogą ulec znacznemu zmniejszeniu.

Kluczowe znaczenie ma indywidualne i długofalowe wsparcie organizmu, szczególnie poprzez zmianę stylu życia, odpowiednią dietę, dobraną suplementację, regularną aktywność fizyczną oraz leczenie dobrane do potrzeb pacjentki.

Należy również pamiętać, że PMOS może zmieniać się na różnych etapach życia kobiety. Inne objawy mogą dominować w wieku nastoletnim, inne podczas starań o ciążę, a jeszcze inne po 40. roku życia. Dlatego coraz częściej mówi się nie tylko o leczeniu objawów, ale o obserwacji własnego organizmu oraz kompleksowym dbaniu o zdrowie hormonalne i metaboliczne przez całe życie.

Może zainteresować Cię: Fertistim dla kobiet – inozytol w saszetkach. Na PCOS, insulinooporność i przedłużające się starania o dziecko.