logo_solinea
Profilaktyka chorób oczu - pomóż sobie już dziś!

Profilaktyka chorób oczu – pomóż sobie już dziś!

Choroby narządu wzroku zaliczane są do tzw. chorób cywilizacyjnych. Problemy tego rodzaju nie są już domeną pacjentów starszych, ale dotyczą praktycznie każdej grupy wiekowej, coraz częściej dzieci i młodych dorosłych. Według badań epidemiologicznych na zaburzenia widzenia cierpi ok. 20 proc. dzieci przed ukończeniem 14. roku życia oraz 60 proc. populacji po 16. roku życia. Dlatego profilaktyka chorób oczu nabiera obecnie szczególnego znaczenia. Jak chronić narząd wzroku? Co robić, by uniknąć zachorowania?

Spis treści:
c1822afa749d2ad9bd08510436aabff9ea9e1b07

Jak dbać o wzrok?

Profilaktyka chorób oczu polega na eliminowaniu lub ograniczaniu modyfikowalnych czynników ryzyka, czyli czynników, które sprzyjają zachorowaniu, ale zależą od nas (np. tryb życia, nawyki żywieniowe).

Na szeroko rozumianą profilaktykę chorób oczu składają się m.in.:

  • regularne badania okulistyczne;
  • prozdrowotny styl życia i zbilansowana dieta;
  • higiena narządu wzroku (w tym profilaktyka infekcji, np. częste mycie rąk ciepłą wodą z mydłem);
  • higiena pracy z komputerem, m.in. prawidłowe oświetlenie stanowiska pracy (światło równomiernie rozproszone), odpowiednia odległość od monitora (min. 70 cm), przerwy w pracy co 30 minut (wietrzenie pomieszczenia, spacer, ćwiczenia relaksacyjne oczu: mruganie, patrzenie w dal);
  • ochrona oczu przed urazami i szkodliwym wpływem promieniowania ultrafioletowego (odzież ochronna, okulary z filtrem UV).

Działania profilaktyczne, mające na celu zdrowie i ochronę narządu wzroku, należy podejmować jak najwcześniej.

Ochrona przed stresem oksydacyjnym

Skuteczna profilaktyka chorób oczu obejmuje ochronę przed szkodliwymi skutkami stresu oksydacyjnego. Zaburzenie fizjologicznej (naturalnej) równowagi między generowaniem a neutralizowaniem reaktywnych form tlenu (ROS) grozi ich nadprodukcją.

Nadmiar ROS, które reagują z białkami, lipidami i DNA, uszkadza struktury komórkowe i inicjuje procesy zapalne. ROS mogą modyfikować strukturę chemiczną związków, które są organizmowi niezbędne do przebiegu wielu procesów fizjologicznych.

Przewlekły stres oksydacyjny przyspiesza procesy starzenia tkanek i przyczynia się do stanów chorobowych i patologicznych (jak zapalenia, nowotwory, zaburzenia krążenia, zaburzenia neurologiczne, cukrzyca). W ich przebiegu może dojść do uszkodzenia narządu wzroku (retinopatia cukrzycowa, guzy oczodołu – pierwotne i wtórne, niedrożność żył siatkówki).

Dieta dla zdrowych oczu powinna zatem uwzględniać różnorodne związki antyoksydacyjne (przeciwutleniające), w tym:

  • witaminy, zwłaszcza C i E;
  • karetonoidy (np. astaksantyna, β-karoten przekształcający się do witaminy A, luteina i zeaksantyna);
  • kwasy tłuszczowe omega-3 (w szczególności kwas eikozapentaenowy EPA i dokozaheksaenowy DHA);
  • cynk i selen.

Sprawdź, 7 produktów, które ochronią Twój wzrok

Dla zdrowia oczu: kwasy tłuszczowe omega-3

Prawidłowe widzenie w dużym stopniu zależy od fotoreceptorów, czyli specjalnych, światłoczułych receptorów siatkówki oka, które pochłaniają światło. Kwasy omega-3 znajdują się w błonach zewnętrznych segmentów fotoreceptorów i wspierają procesy odnowy tych struktur. Jeśli ich podaż jest niewystarczająca, procesy te mogą ulec zaburzeniu. Udowodniono ponadto, że kwasy omega-3 zwiększają przeżycie fotoreceptorów.

Wyniki badań wskazują, że kwasy omega-3 (zwłaszcza DHA) ograniczają obszar uszkodzenia siatkówki, jeśli dojdzie do jej niedokrwienia i niedotlenienia. Kwasy omega-3 regulują stężenie cytokin, które w nadmiarze promują przejście reakcji zapalnej w fazę chroniczną, sprzyjają miażdżycy, nowotworom i chorobom o podłożu autoimmunologicznym.

Zwyrodnienie plamki – jak ustrzec się przed AMD?

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem należy do najczęstszych przyczyn utraty widzenia centralnego; na świecie cierpi na nią 25 mln osób, w Polsce – 1,2 mln. Prognozy nie są optymistyczne – w ciągu najbliższych dwóch dekad liczba chorych zwiększy się trzykrotnie.

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD, age-related macular degeneration) odnosi się do przewlekłej, postępowej choroby siatkówki centralnej (plamki). Zagęszczenie fotoreceptorów w plamce jest szczególnie duże – to niewielka, ale bardzo wyspecjalizowana część siatkówki, która umożliwia tzw. widzenie precyzyjne. Dzięki niepozornej plamce rozróżniamy kolory, twarze, czytamy.

Jej zwyrodnienie najczęściej wiąże się z wiekiem, procesami starzenia tkanek i zmianami miażdżycowymi, które rozwijają się w drobnych naczynkach dostarczających siatkówce tlen i składniki odżywcze.

Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Okulistycznego (PTO), opracowanymi na podstawie zaleceń Royal College of Ophthalmologists, profilaktyka zwyrodnienia plamki żółtej obejmuje w szczególności:

  • zaprzestanie palenia tytoniu (2-3 krotnie wyższe ryzyko zachorowania u palaczy);
  • spożywanie produktów bogatych w karotenoidy, witaminy A, C i E, antocyjany, mikroelementy i kwasy omega-3 (lub suplementacja);
  • bezzwłoczną konsultację lekarską w przypadku pogorszenia wzroku (szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia umożliwia poprawę widzenia lub stabilizację stanu).
  • Wyniki badań klinicznych wskazują, że właściwa podaż kwasów tłuszczowych omega-3 (z dietą lub w formie suplementacji) zmniejsza ryzyko AMD blisko o 40 proc.

ZOBACZ TAKŻE

Literatura:​
  • Jankowska-Lech I., Grabska-Liberek I., Krzyżewska-Niedziałek A. et al. Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD) – choroba starzejących się społeczeństw. Postępy Nauk Medycznych. 2013; 12: 868–873.
  • International Council of Ophthalmology. ICO Guidelines for Diabetic Eye Care February 2014.
  • Baudouin C., Aragona P., Van Setten G. et al. Diagnosing the severity of dry eye: a clear and practical algorithm. British Journal of Ophthalmology. 2014; 98 (9): 1168–1176.
  • Polskie Towarzystwo Okulistyczne. Program edukacyjny dla lekarzy praktyków „Kompendium Okulistyki 2018”, [dostęp online].
  • Choroby oczu − problem zdrowotny, społeczny oraz wyzwanie cywilizacyjne w obliczu starzenia się populacji. Raport Instytutu Ochrony Zdrowia 2016.
  • Kowalski M., Borucka A., Szaflik J. Kwasy Omega-3 w profilaktyce zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem. Forum Medycyny Rodzinnej 2008; 4: 309–313.
  • Kanclerz P., Raczyńska K. Zastosowanie bewacizumabu w leczeniu cukrzycowego obrzęku plamki. Forum Medycyny Rodzinnej. 2011; 4: 317–322.
  • Matyja M., Haberka M., Olszanecka-Glinianowicz M. Żywienie i styl życia – najnowsze wytyczne AHA 2017. Medycyna po Dyplomie 2017; 26 (9): 20–23.
  • Deinema LA., Vingrys AJ., Wong CY. et al. A randomized, double-masked, placebo-controlled clinical trial of two forms of omega-3 supplements for treating dry eye disease Ophthalmology. 2017; 124: 43–52.
  • Wójtowiec P., Wójtowiec A., Tomkalski T. Objawy oczne w przebiegu chorób tarczycy. Medycna Rodzinna. 2018; 21(1A): 83-88.
  • Karpińska A., Gromadzka G. Stres oksydacyjny i naturalne mechanizmy antyoksydacyjne – znaczenie w procesie neurodegeneracji. Od mechanizmów molekularnych do strategii terapeutycznych. Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej 2013; 67: 43–53.
  • Łuszczewski A., Matyska-Piekarska E., Trefler J. et al. Reaktywne formy tlenu – znaczenie w fizjologii i stanach patologii organizmu. Reumatologia 2007; 45, 5: 284–289.
  • Sieradzka M., Kołodziejczyk-Czepas J. Astaksantyna – karotenoidowy przeciwutleniacz o właściwościach kardioprotekcyjnych. Problemy Higieny i Epidemiologii. 2016, 97 (3): 197-206.
  • Muszyńska B., Mastej M., Sułkowska – Ziaja K. Biological function of carotenoids and their occurrence in the fruiting bodies of mushrooms. MIR; 2 (107): 113-122.
  • Wojszel B., Bień B. Wielkie problemy geriatryczne jako przyczyna upośledzenia sprawności osób w późnej starości. Gerontologia Polska. 2001; 9 (2): 32–38.
  • Payne A., Barker H. Dietetyka i żywienie kliniczne. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2013.
  • Gajewski P.(red.). Interna Szczeklika 2018. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.
  • eMPendium leki. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.
  • Jarosz M. Normy żywienia dla populacji polskiej. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2017.
  • Mossakowska M., Więcek A., Błędowski P. (red.). Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludzi w Polsce, Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2012.
  • Szatmary G. Badania obrazowe oczodołu. Neurologia po Dyplomie. 2010; 5 (1): 66–69.
  • Czajka A. Wolne rodniki tlenowe a mechanizmy obronne organizmu. Nowiny Lekarskie 2006; 75 (6): 582–586.
  • Edbom-Kolarz A., Marcinkowski J. Zmiany zwyrodnieniowe w narządzie wzroku postępujące wraz z wiekiem – i możliwości działań profilaktycznych w tym obszarze. Hygeia Public Health. 2011; 46 (4): 442–447.

PODOBNE WPISY

Solinea

Poznaj nasze produkty

0
0
Twój Koszyk