- Najczęstsza przyczyna refluksu u niemowlaków to niedojrzałość układu pokarmowego, zwłaszcza dolnego zwieracza przełyku.
- Objawy refluksu u niemowląt to m.in. częste ulewanie, niepokój przy jedzeniu, kaszel, chrypka, wyginanie ciała (zespół Sandifera).
- Refluks u niemowlaka zazwyczaj nie jest niebezpieczny, o ile dziecko dobrze się rozwija i prawidłowo przybiera na wadze.
- Domowe sposoby łagodzenia refluksu to m.in. pionizacja po karmieniu, częstsze karmienie mniejszymi porcjami czy jego odpowiednia technika.
- W łagodzeniu refluksu u niemowlaka pomocne są syropy z alginianem, kwasem hialuronowym i symetykonem, które redukują nieprzyjemne objawy.
- Dowiedz się, co stosować na refluks u niemowlaka
Czym jest refluks u niemowląt?
Refluks żołądkowo-przełykowy u niemowląt to zjawisko cofania się pokarmu z żołądka do przełyku. W pierwszych miesiącach życia zdarza się bardzo często i zazwyczaj po pewnym czasie przechodzi nawet bez interwencji. Układ pokarmowy niemowlęcia dojrzewa przez kilka miesięcy po narodzinach, a mięsień „zamykający” wejście do żołądka nie pracuje jeszcze tak, jak powinien.
Czy refluks u niemowlaka jest niebezpieczny?
Sam refluks u niemowlaków – jeśli nie powoduje innych problemów – nie jest groźny. Przeciwnie, to fizjologiczny etap rozwoju dziecka. Niebezpiecznie zaczyna być wtedy, gdy rozwija się choroba refluksowa przełyku (GERD). Dochodzi w niej do przewlekłego cofania się treści pokarmowej, co podrażnia przełyk i może zmniejszać przyswajanie składników odżywczych. Przez to maluch nie przybiera na wadze, ma częste infekcje dróg oddechowych albo dolegliwości bólowe. Jeśli u dziecka wystąpią takie objawy, to potrzebna jest diagnostyka i leczenie pod okiem specjalisty.
Refluks u niemowlaka przyczyny
Refluks u niemowlaka najczęściej nie wynika z choroby, lecz z niedojrzałości układu pokarmowego, a konkretnie dolnego zwieracza przełyku – to mięsień, który zamyka od góry wejście do żołądka. U dzieci nie działa jeszcze w pełni sprawnie, przez co treść pokarmowa może cofać się do przełyku i powodować ulewanie (choć nie zawsze ono występuje). Sprzyja temu pozycja leżąca, dlatego problem nasila się często po karmieniu, gdy odkładasz malucha do łóżeczka.
Czynnikiem zwiększającym ryzyko refluksu u niemowlaka jest połykanie powietrza podczas karmienia.
Gdy dziecko ssie zbyt łapczywie lub jest nieprawidłowo przystawione do piersi lub butelki, podczas jedzenia może przyjmować więcej powietrza niż zwykle. To zwiększa ciśnienie w żołądku i może nasilać cofanie się treści pokarmowej. Niewskazane jest również karmienie zbyt rzadko dużymi porcjami mleka. Żołądek malucha nie jest w stanie pomieścić większych ilości pokarmu, a jego przepełnienie zwiększa ryzyko ulewania i objawów refluksu u niemowląt.
Do czynników ryzyka zaliczamy również:
- poród przedwczesny,
- choroby płuc, np. mukowiscydozę,
- schorzenia neurologiczne, np. mózgowe porażenie dziecięce,
- przebytą operację przełyku.
Może zainteresować Cię także: Laktacja: jak przebiega, jakie są jej etapy i jak rozwiązywać problemy z karmieniem? Jak wspierać laktację?
Refluks u niemowlaka a dieta matki
Czy to, co je karmiąca mama, może wpływać na refluks u dziecka? Choć nie ma na to jednoznacznych dowodów naukowych, niektóre produkty – jak czekolada, kawa czy ostre przyprawy – mogą nasilać objawy u malucha. Największe ryzyko występuje w przypadku białek mleka krowiego, które mogą przenikać do pokarmu kobiecego. Jeżeli u dziecka występuje alergia na te związki, to korzystna bywa eliminacja ich źródeł z diety mamy.
Refluks u niemowlaka objawy
Jak rozpoznać refluks u niemowlaka? Do jego objawów zaliczamy:
- częste ulewanie – zwróć uwagę, czy dziecko prawidłowo przybiera na wadze i jest pogodne. Jeśli tak, to ulewanie nie stanowi problemu zdrowotnego;
- płacz i niepokój przy jedzeniu – cofająca się treść żołądkowa może powodować pieczenie i ból. Dziecko przerywa wtedy ssanie, płacze lub się napina;
- wyginanie się do tyłu – to tzw. zespół Sandifera, w którym niemowlę nienaturalnie odchyla głowę i pręży ciało. Takie zachowanie może być nieświadomą próbą złagodzenia dyskomfortu w przełyku;
- kaszel, chrząkanie, chrypkę – cofający się pokarm może podrażniać tylną ścianę gardła i drogi oddechowe. U niektórych dzieci pojawia się wtedy nawracający kaszel lub chrypka.
Objawy refluksu u niemowlaka nasilają się po karmieniu, przy zmianie pozycji czy podczas leżenia, co może pomóc w rozpoznaniu przyczyny dolegliwości.
Dowiedz się więcej: Ulewanie u noworodka – jak sobie z nim radzić?
Jak śpi niemowlę z refluksem?
Pozycja leżąca sprzyja cofaniu się treści pokarmowej do przełyku, dlatego refluks u niemowlaka w nocy może się nasilać. Dziecko ma wtedy trudności z zasypianiem i częściej się budzi. Aby złagodzić nocne objawy, warto po ostatnim karmieniu przed snem potrzymać malucha pionowo przez ok. 20–30 minut, by ułatwić opróżnianie żołądka.
Refluks ukryty u niemowlaka
Refluks u niemowlaka bez ulewania to tzw. refluks cichy, w którego przebiegu treść pokarmowa cofa się do przełyku, ale nie dociera do jamy ustnej. Mimo to dalej wywołuje podrażnienie śluzówki, co może powodować objawy, w tym:
- niepokój,
- częste ssanie (by złagodzić pieczenie),
- kaszel,
- chrząkanie,
- wyginanie się.
Jak sprawdzić, czy niemowlę ma refluks?
W większości przypadków pediatra rozpoznaje refluks na podstawie objawów i wywiadu z rodzicami. Jeśli jednak dziecko słabo przybiera na wadze, często wymiotuje lub pojawiają się inne niepokojące symptomy, lekarz może zlecić dodatkowe badania, np.:
- USG,
- pH-metrię – w celu określenia kwasowości w przełyku,
- oznaczenie krwi i moczu – pozwalają poszukać innych przyczyn dolegliwości,
- rentgen – umożliwia wykrycie różnych problemów w przewodzie pokarmowym,
- endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego – pozwala podejrzeć kondycję błony śluzowej przełyku i pobrać próbki do analizy.
Refluks u niemowlaka kiedy mija?
W zdecydowanej większości przypadków refluks u niemowląt mija samoistnie. Zwykle dzieje się to między 9. a 12. miesiącem życia – czyli wtedy, gdy dziecko zaczyna siadać, jeść bardziej stałe pokarmy i spędza mniej czasu w pozycji leżącej.
U przeważającej większości maluchów objawy znikają przed ukończeniem 18. miesiąca.
Co na refluks u niemowlaka?
Leczenie refluksu zależy od nasilenia objawów. W większości przypadków wystarczy wprowadzić kilka prostych zmian w opiece nad dzieckiem, by zauważyć znaczną poprawę. W razie potrzeby możesz również zastosować dostępne bez recepty preparaty łagodzące uporczywe dolegliwości.
Wybierając środek na refluks dla niemowlaka, warto zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii. Przede wszystkim jego postać powinna ułatwiać podanie maluchowi – dobrym rozwiązaniem są syropy w przyjemnym dla dziecka, słodkim smaku. Preparat na refluks powinien być też pozbawiony substancji potencjalnie drażniących czy alergizujących.
Przy nasilonych objawach lub braku poprawy mimo stosowania domowych metod, warto skonsultować refluks u niemowlaka z lekarzem. W takiej sytuacji niezbędna jest dalsza diagnostyka, która umożliwi ustalenie przyczyny problemu.
Syrop na refluks u niemowlaka
W leczeniu refluksu u niemowlaka wykorzystuje się formy płynne, takie jak syropy. Mogą one zawierać np.:
- alginian sodu – to substancja naturalnego pochodzenia tworząca na powierzchni treści żołądkowej lepką warstwę, zapobiegającą jej cofaniu się do przełyku;
- kwas hialuronowy – związek o silnych właściwościach nawilżających, który wiąże na swojej powierzchni duże ilości cząsteczek wody. Dzięki temu chroni i wspomaga regenerację uszkodzonej śluzówki przewodu pokarmowego;
- symetykon – redukuje napięcie powierzchniowe pęcherzyków gazu obecnych w treści pokarmowej, ułatwiając ich pękanie i eliminację. W ten sposób pomaga zmniejszyć ciśnienie w obrębie żołądka, które sprzyja występowaniu refluksu.
Syrop na refluks u niemowlaka najlepiej podawać po posiłku, ponieważ wtedy cała treść pokarmowa zostanie związana pod wierzchnią warstwą wytworzoną przez alginiany. Dawka jest dobierana do wieku dziecka i zależy od zastosowanego preparatu – najczęściej stosuje się je 1-3 razy dziennie.
Alginiany na refluks u niemowlaka
Alginiany to wielocukry pozyskiwane z alg morskich, które po kontakcie z kwasem solnym w żołądku tworzą żelową, lepką warstwę na powierzchni treści pokarmowej. Dzięki temu blokują możliwość cofania się zawartości żołądka do przełyku.
Alginiany działają w sposób czysto fizyczny, nie zmieniając trawienia ani nie wpływając na florę jelitową.
Refluks u niemowlaka jak pomóc?
Domowe sposoby na refluks u niemowląt to przede wszystkim drobne zmiany w technice karmienia, które ograniczają cofanie się pokarmu. Jedną z najprostszych, a zarazem najskuteczniejszych, jest pionizacja po jedzeniu – przez 20-30 minut po karmieniu trzymaj malucha w pionie, dzięki czemu grawitacja pomoże przemieścić pokarm w dół przewodu pokarmowego.
W przypadku częstego ulewania możesz rozważyć stosowanie preparatów zagęszczających dodawanych do mleka. Kleista konsystencja pożywienia zmniejsza ryzyko refluksu u niemowlaka.
Istotna jest również wielkość porcji. Dla dziecięcego brzuszka lepsze jest częstsze karmienie niewielkimi ilościami pożywienia, z którymi jego przewód pokarmowy nie będzie miał problemu. Przepełniony żołądek łatwiej „oddaje” pokarm do przełyku.
Domowe sposoby warto wspomóc preparatami na refluks u niemowlaka, które pomogą zapanować nad dolegliwościami malucha. Pamiętaj, by nie stosować ich na własną rękę dłużej niż 30 dni – jeśli po tym czasie objawy nadal będą się utrzymywać, to wskazana jest konsultacja z lekarzem.
Refluks u niemowląt kiedy do lekarza?
Choć w większości przypadków refluks u niemowlaka przechodzi samoistnie, niektóre objawy wskazują na poważniejsze powikłania. Z pediatrą warto skonsultować się, jeśli dziecko:
- słabo przybiera na wadze,
- często wymiotuje lub ulewa dużą ilość pokarmu,
- ma krew w stolcu lub ulewanej treści pokarmowej,
- jest wyjątkowo niespokojne lub trudno je ukoić,
- odmawia jedzenia,
- ma kaszel, chrypkę i cierpi na często nawracające infekcje.
Jak zapobiegać refluksowi u niemowląt?
Istnieją sposoby, by zmniejszyć nasilenie refluksu u niemowlaka i poprawić komfort dziecka. Przede wszystkim warto zadbać o prawidłową technikę karmienia – odpowiednie przystawienie do piersi lub dobrana butelka ograniczają połykanie powietrza, co zmniejsza ryzyko ulewania. Podczas karmienia oraz po jego zakończeniu należy robić przerwy na odbicie, które pomaga uwolnić połknięte powietrze i zapobiega wzrostowi ciśnienia w żołądku.
Ważne jest również, by nie układać dziecka płasko bezpośrednio po jedzeniu – lepiej poczekać kilkanaście minut, zanim zmieni się jego pozycję na leżącą. Spokojne tempo karmienia oraz unikanie łapczywego jedzenia także mają duże znaczenie, ponieważ zmniejszają ryzyko podrażnienia żołądka. Regularne karmienie co kilka godzin pozwala uniknąć przepełnienia żołądka i wspiera prawidłowe trawienie. Wszystkie te działania mogą skutecznie złagodzić objawy refluksu i poprawić samopoczucie maluszka.
Może zainteresować Cię także: Zaparcia u dzieci – objawy, przyczyny, dieta. Co na zaparcia u dzieci?
