logo_solinea
gorzki melon

Zespół suchego oka – przyczyny, objawy, leczenie

Praca zdalna, zajęcia online, oglądanie filmów czy przeglądanie portali społecznościowych sprawia, że codziennie każdy z nas spędza co najmniej kilka godzin przed ekranem telewizora, komputera, tabletu czy telefonu. Konsekwencją tego może być zmniejszenie wydzielania filmu łzowego lub zmiana jego składu, co znane jest jako zespół suchego oka (ZSO). Czym jest ZSO? Jakie są jego przyczyny? Co stosować na zespół suchego oka?

Spis treści:
zespół suchego oka
zespół suchego oka

Czym jest zespół suchego oka?

Jednym z ważnych elementów budowy oka jest film łzowy, wytwarzany przez liczne gruczoły znajdujące się w obrębie gałki ocznej. Zaburzenie jego wytwarzania lub zmiana składu może prowadzić do rozwoju choroby określanej jako zespół suchego oka (ZSO), która w konsekwencji prowadzi do uszkodzenia nabłonka gałki ocznej i upośledzenie widzenia.

Prawidłowy film łzowy składa się z trzech warstw, gdzie każda produkowana jest przez inne gruczoły oraz pełni określone funkcje. W kolejności od powierzchni oka znajdują się:

  • warstwa śluzowa – produkowana jest przez gruczoły Molla i Krase’a oraz komórki kubkowe. W jej skład wchodzą glikoproteiny tj. mucyna, która odpowiada za utrzymanie całego filmu łzowego na powierzchni gałki ocznej;
  • warstwa wodna – w składzie znajduje się głównie woda oraz białka, sole mineralne i  substancje antybakteryjne. Powstaje ona w wyniku działania gruczołów łzowych, a jej zadaniem jest wypłukiwanie zanieczyszczeń pochodzących ze środowiska zewnętrznego oraz unieszkodliwianie drobnoustrojów prowadzących do rozwoju zakażenia;
  • warstwa tłuszczowa – ostatnia, najbardziej zewnętrzna warstwa filmu łzowego, produkowana przez gruczoły tarczkowe Meiboma. Dzięki obecności cholesterolu i wosków, chroni ona oko przed wysychaniem, zapobiega parowaniu wody oraz natłuszcza oko zmniejszając tarcie pomiędzy powieką a powierzchnią gałki.

Dodatkowo w składzie filmu łzowego znajdują się czynniki wzrostu, witaminy oraz fibronektyna.

Zespół suchego oka – przyczyny

Główną przyczyną występowania zespołu suchego oka jest uszkodzenie gruczołów produkujących film łzowy lub ich całkowity zanik, które mogą być spowodowane:

  • chorobami immunologicznymi tj. nadczynność tarczycy, chłoniak, zapalenie gruczołu tarczowego, zespół Sjögrena),
  • chorobami nowotworowymi,
  • zabiegami operacyjnymi oczu np. laserowa korekcja wzroku, zabieg usuwania zaćmy;
  • niedoborem witaminy A, wpływającej na zmniejszoną ilość mucyny w warstwie śluzowej;
  • wrodzonym upośledzeniem czynności gruczołów łzowych,
  • uszkodzeniami mechanicznymi oczu,
  • przyjmowaniem leków np. beta-adrenolityków (zmniejszają ciśnienie krwi), leków psychotropowych, leków przeciwhistaminowych wpływających na receptory H1, leków antyarytmicznych, cytostatyków.

Również coraz częstszą przyczyną rozwoju zespołu suchego oka jest nadmierne korzystanie z urządzeń elektronicznych takich jak telewizor, komputer, tablet czy telefon, które powodują zmniejszenie częstości mrugania i w efekcie braku rozprowadzania wytwarzanego filmu łzowego na powierzchni oka. 

Zespół suchego oka – objawy

Zespołowi suchego oka towarzyszy pieczenie oczu, suchość opisywana jako uczucie piasku pod powiekami, kłucie i ucisk w oczach, uczucie ciężkości powiek, zmęczenie oczu oraz niewyraźne widzenie. Dodatkowo występować może surowicza wydzielina z oka, a także zaczerwienienie gałki ocznej.

Objawy te nasilają się szczególnie zimą, kiedy to suche powietrze z grzejników podrażnia i wysusza film łzowy na powierzchni gałki ocznej oraz latem, gdy powietrze jest suche i gorące, a w pomieszczeniach działają klimatyzacje.

Zespół suchego oka – leczenie

Obecnie leczenie zespołu suchego oka polega na łagodzeniu występujących objawów tj. suchości oczu. W tym celu stosuje się krople lub maści do oczu, które poprzez zawarte w nich substancje utrzymują się na powierzchni gałki ocznej zapewniając jej stałe nawodnienie i zabezpieczają przed wysychaniem. Krople do oczu stosowane w ZSO nazywane są potocznie „sztucznymi łzami”, ze względu na zbliżoną do naturalnego filmu łzowego zawartość substancji.

W składzie preparatów do oczu (maści, krople) znajdują się substancje nawilżające takie jak: hialuronian sodu czy glikol polietylenowy, a także substancje wielkocząsteczkowe zwiększające lepkość, dzięki którym produkt utrzymuje się na powierzchni gałki np. hydroksyetyloceluloza, metyloceluloza, alkohol poliwinylowy.

zespół suchego oka
zespół suchego oka

Jak dbać o oczy w zespole suchego oka?

Oprócz stosowania kropli czy maści nawilżający ważne jest również odpowiednie dbanie o nasze oczy. Oto kilka porad, które warto wdrożyć w występującym zespole suchego oka:

  • stosuj dietę bogatą w kwasy omega-3 i omega-6, a także witaminę A, gdyż to jej niedobór powoduje suchość oczu,
  • jeśli to możliwe ogranicz korzystanie z ekranów urządzeń elektronicznych lub rób regularne przerwy, dając oczom możliwość odpoczynku,
  • unikaj bezpośredniego działania strumienia powietrza na oczy,
  • unikaj przebywania w zadymionych pomieszczeniach np. palarniach,
  • pamiętaj o regularnych wizytach u okulisty, w celu kontrolowania stanu oczu.

Może zainteresować Cię także: Dieta dla zdrowych oczu – 7 produktów, które ochronią Twój wzrok

Literatura:​
  • Karolina Janik, Jolanta Antoniewicz-Papis, Ryszard Pogłód, Magdalena Łętowska – Zespół „suchego oka” — możliwości leczenia z wykorzystaniem autologicznych „sztucznych łez”, Journal of Transfusion Medicine 2013, tom 6, nr 2, 60–65
  • Red. Renata Jachowicz – Farmacja praktyczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2016
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470411/

 

PODOBNE WPISY

0
0
Twój Koszyk